Molenzorg
Ruiselede, West-Vlaanderen
Naam

Vlaagtmolen
Branders Molen

Ligging Oude Tieltstraat
8755 Ruiselede

1,6 km ZW v.d. kerk
kadasterperceel E58


toon op kaart
Geo positie 51.038116, 3.381608
Eigenaar Martin De Poorter
Gebouwd Voor 1368 / voor 1613 / 1868
Type Stenen grondzeiler
Functie Korenmolen
Kenmerken Grondzeiler op wal van voorgaande staakmolen
Gevlucht/Rad Afgewaaid in november 1940
Inrichting Verdwenen in 1941-1944
Toestand Enkel nog romp
Bescherming ---,
Niet beschermd, wel op vastgestelde lijst bouwkundig erfgoed
Molenaar Geen
Openingstijden Op aanvraag
<p>Vlaagtmolen<br />Branders Molen</p>

Foto: Donald Vandenbulcke, Staden  

Beschrijving / geschiedenis

De Vlaagtmolen of Branders molen is een stenen bergmolen in de Oude Tieltstraat, op 1,6 kilometer ten zuidwesten van de kerk van Ruiselede.

Oorspronkelijk stond hier een houten korenwindmolen. Deze bestond al in 1368. Hij behoorde bij de heerlijkheid van Vlaagt die in het bezit van de Ridders van Malta was.

De benaming "Vlachtmolen" komt verscheidene keren voor:
- in 1457: "den thieltwech die comt van den vlaechtmeulen ende loopt te vigghezele waert".
- in 1549 in de Dischrenten van Ruiselede.

In 1557 werd hij verpacht aan Gaulthier de Temmerman, In 1571 vinden we (bij de eigenaars onder Axpoele) Jan van Renterghem als bezitter van de "Vlacht Meulen" met de wallen. In 1613 hielden Jan van Daele en Gillis van Renterghem de molenwal en den "Vlacht Meulen" in cijns. In en straatschouwing van 1764 duikt de naam "Vlaeghtmeulen" driemaal op.

Oude Tieltstraat z.nr. "Vlaagtmolen", ook wel "Branders Molen" genoemd, op een molenberg gelegen. 
 De eerste vermelding van deze molen zou teruggaan tot 1457. Hij behoort als dwangmolen toe aan de heerlijkheid Ter Vlaagt (cf. Abeelstraat nr. 37), eigendom van de Ridders van Malta. De Kortrijkse landmeter P.J. Lemaieur beeldt de molen in 1774 op een kaart af als houten teerlingmolen. Ca. 1868 wordt deze staakmolen vervangen door de huidige bakstenen bergmolen. Het binnenwerk van de houten molen wordt hergebruikt in de bakstenen molen. Bij een storm in 1940 verliest de molen zijn kap. Er wordt met een dieselmotor verder gemaald. In 1941 worden het vangwiel en kamwiel aangekocht voor de Knokmolen (cf. Knokstraat nr. 10). Tijdens de Tweede Wereldoorlog wordt er door de Duitse bezetter een uitkijkpost en soldatenwoonst ingericht. Bij hun terugtrekking vernielen Duitse troepen het interieur van de molen.

Op 3 mei 1867 werd de houten molen afgebroken door eigenaar Minnaert. Op 29 juni 1867 draaide de nieuwe stenen grondzeiler voor het eerst. Het timmerwerk werd gedaan door Henri Verhalle. Het binnenwerk was dat van de voorgaande staakmolen.

De roeden waaiden af in de novemberstorm van 1940. De Duitsers lieten de molen in 1941 onttakelen. Het vangwiel en bijhorend kamwiel werden in 1941 door molenaar Gerard Billiet voor zijn eigen Knokmolen aangekocht. De Vlaagtmolen werkte verder met een dieselmotor. In 1942 werd hij door de Duitsers aangeslagen en ingericht als uitkijkpost met ontvangst- en zendinstallatie. Op 1 januari 1943 werd de toegang tot molen en wal verboden. Binnenin was een woonst ingericht voor soldaten. De molen werd ondermijnd en met prikkeldraad omgeven. Het was in deze molen dat Amerikaanse piloten - na een noodlanding in de omgeving op 15 augustus 1944 - gevangen werden gehouden. Bij de Duitse aftocht op 2 september 1944 vernielden de Duitsers het interieur.

De laatste molenaar was Alphonse De Brander, overleden in 1974.

Momenteel blijft nog steeds de romp zonder kap over. De huidige eigenaar, Martin De Poorter, houdt van zijn molen en herstelt op eigen kosten de funderingen en voert ook ander renovatiewerk uit.

Bouwkundige beschrijving (Agentschap Onroerend Erfgoed)
Bruinbakstenen, conische molenromp van bovenkruier met benedenverdieping, eerste zolder, tweede zolder en kapzolder. Rondboogvormige muuropeningen met omlopende fijne waterlijst. Kleine rondboogvormige beeldnis boven de ingang.

Eigenaars na 1830:
- voor 1834, eigenaar: Claerhout Josephus, molenaar te Ruiselede
- 1836, eigenaar: Van Maldeghem-Desutter Augustus, molenaar te Ruiselede
- 19.12.1854, verkoop: Desutter Augustinus, landbouwer te Aalter (notaris Van Outrive)
- later, erfenis: de erfgenamen (ovelrijden van Augustinus Desutter)
- 10.01.1889, verkoop: Van Oost-De Sutter Emile, landbouwer te Ruiselede (notaris Geersens)
- 08.07.1917, erfenis: en de kinderen (ovelrijden van vrouw De Sutter)
- 15.09.1919, verkoop: De Brander-Herman Alphons, landbouwer te Ruiselede (notaris Demûelenaere - graanwindmlen in steen)
- 21.03.1971, erfenis: en de kinderen (overlijden van voruw Herman)
- 13.06.1974, erfenis: de kinderen (overlijden van Alfons De Brabander)
- 24.08.1974, afstand: Lancriet-De Brander Omer Alfons, handelaar te Ruiselede (notaris Verhaeghe)
- 01.02.1989, erfpacht (voor 89 jaar) De Poorter Martin Joseph Cyriel, tekenaar te Oostkamp (notaris Verhaeghe - magazijn in metselwerk, zijne voorheen onderbouw van een molen)

Lieven DENEWET & Herman HOLEMANS
 

<p>Vlaagtmolen<br />Branders Molen</p>

Foto: Donald Vandenbulcke, Staden

<p>Vlaagtmolen<br />Branders Molen</p>

Foto ca. 1940. Coll. Germain Van de Weghe, Ruiselede

<p>Vlaagtmolen<br />Branders Molen</p>

Foto ca. 1940. Verzameling Ons Molenheem

<p>Vlaagtmolen<br />Branders Molen</p>

Foto: Lambert 't Kindt, 1941 (coll. Mia 't Kindt)

<p>Vlaagtmolen<br />Branders Molen</p>

Verzameling Ons Molenheem

Literatuur

Archieven
Rijksarchief Gent, Kaarten en Plans, nr. 1585.

Werken
A. Braet, "De familie Braet: daar bij de molens…", in Oud Ruysselede. Heemkundig Tijdschrift Doomkerke, Kruiskerke, Ruiselede, jg. 1, 1984, p. 27-34.
A. Braet, "Ruiselede in moeilijke tijden (1550-1600). Sociaal-economische schets", in Oud Ruysselede. Heemkundig Tijdschrift Doomkerke, Kruiskerke, Ruiselede, jg. 18, nr. 3, 2001, p. 124.
M. Braet, "Petrus Judocus De Muynck en zijn nageslacht, in Oud Ruysselede. Heemkundig Tijdschrift Doomkerke, Kruiskerke, Ruiselede, jg. 18, nr. 2, 2001, p. 95.
Luc Devliegher, "De molens in West-Vlaanderen", Tielt/Weesp, 1984, p. 356-357 (Kunstpatrimonium van West-Vlaanderen, 9);
Geert Deguffroy, "Ruiseleeds Molenrepertorium", in Oud Ruysselede. Heemkundig Tijdschrift Doomkerke, Kruiskerke, Ruiselede, jg. 14, 1997, nr. 2, p. 43-95 (91-93).
G. Deguffroy & J. Depredomme, "Ruiseleedse plaatsnamen", in Oud Ruysselede. Heemkundig Tijdschrift Doomkerke, Kruiskerke, Ruiselede, jg. 10, nr. 4, 1993, p. 170.
 J. Vangaver, "Een stukje molenhistorie uit Ruiselede", in: Handelingen van de Koninklijke Geschied- en Oudheidkundige Kring van Kortrijk, XXXI, 1959-1960, p. 277-279;
R.D., "De molens te Ruiselede", in: De Zondag, 27 april 1957;
R.D., "Molens van Ruiselede vroeger en nu", in: De Zondag, 28 april en 5, 12 en 19 mei 1972;
Paul Vandepitte & Jaak Billiet, "Tielt en de Molenlandroute: een historisch-toeristische verkenning", Tielt, De Roede van Tielt, 1973, 136 p., ill.
H. Holemans, "Westvlaamse wind- en watermolens. Kadastergegevens 1835-1990. Deel 7. Gemeenten P-R", Rotem, 2001.
P. Van Vlaenderen & M. Vranckx, "Inventaris van het bouwkundig erfgoed, Provincie West-Vlaanderen, Gemeente Ruiselede, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen WVL39", 2008.
Edith Vanwuytswinkel & Germain Van de Weghe, "Oud Ruiselede in beeld (6)", Het Nieuwsblad, 05.12.2013.

Mailberichten
Maarten Osstyn, Adegem, 24.05.2015.


Laatst bijgewerkt: maandag 13 maart 2017
Stuur uw teksten over deze molen Stuur een (nieuwe) foto van deze molen  

 

De inhoud van deze pagina's is niet printbaar.

zoek in databasezoek op provincieStuur een e-mail over molen <?=$naam?>, <?=$plaats?>homevorige paginaNaar Verdwenen Molens