Molenzorg
Vrasene (Beveren-Waas), Oost-Vlaanderen
<p>Rosmolen ter Biest<br />Rosmolen Vaels</p>
Foto: Lieven Denewet
Naam

Rosmolen ter Biest
Rosmolen Vaels

Ligging Mosselbank 53
9120 Vrasene (Beveren-Waas)

noordzijde
700 m O v.d. kerk


toon op kaart
Geo positie 51.219490, 4.205438
Eigenaar familie de Blanger
Gebouwd Begin 19de eeuw
Type Buitenrosmolen
Functie Korenmolen
Kenmerken Achthoekig bakstenen gebouw
Gevlucht/Rad Verwijderd
Inrichting Verwijderd
Toestand Goed onderhouden
Bescherming ---,
Niet beschermd, wel op vastgestelde inventaris bouwkundig erfgoed
Molenaar Geen
Openingstijden Op aanvraag (tel. 03 775 80 75, H. Apers - bewoner)

Beschrijving / geschiedenis

De Rosmolen Ter Biest is een achtzijdige bakstenen rosmolen aan de noordzijde van Mosselmarkt, op het vroegere erf van Hof ter Biest aan de Mosselbank nr. 53. Hij dateert uit het begin van de 19de eeuw. We zien hem aangeduid op de Atlas der Buurtwegen van Vrasene van ca. 1844.

Deze rosmolen diende ter ondersteuning van de houten korenwindmolen van het Hof ter Biest, om te malen in windstille periodes. Deze staakmolen, de Mosselbankmolen of Ter Biestmolen werd gebouwd in 1616. In augustus 1730 werd hij aangekocht door Philippus Vael voor 5800 gulden. Verschillende generaties Vael maalden er, zo'n 200 jaar lang.

Eigenaars (van de wind- en rosmolen) na 1830:
- voor 1834, eigenaar: Vael Pierre Joseph, molenaar te Vrasene
- 1873, gift: Vael-Vaneynde Alphonsus, molenaar te Vrasene
- 09.03.1902, erfenis: en de kinderen (overlijden van vrouw Vaneynde)
- 09.05.1925, deling: a) Vael Camiel Jozef (voor 1/5 naakte eigendom), b) Vael Valerie Marie (voor 1/5 naakte eigendom), c) Vael Clement Jozef (voor 1/5 naakte eigendom), d) Vael Louis Achiel (voor 1/5 naakte eigendom), e) Vael Marie Clemence (voor 1/5 naakte eigendom) en f) Vael Alfons (voor vruchtgebruik) (notaris Lesselier)
- 16.11.1928, einde vruchtgebruik: a) Vael Camiel Jozef, b) Vael Valerie Marie, c) Vael Clement Jozef, d) Vael Louis Achille en e) Vael Marie Clemence (overlijden van Alfons Vael)
- 2014, eigenaar: de Blanger; bewoner H. Apers

Naast de windmolen (huidig huisnummer 30) werd in 1861 een stoommaalderij (huisnummer 32) opgetrokken, maar er werd ook nog met de wind gemalen. Het gebouw bestaat nog en is nu ingericht als woning.

Op 4 september 1953 werd de stilgevallen windmolen omgetrokken door de molenmakers Jan De Moor en zoon uit Elversele.

De rosmolen stond midden op het nu verdwenen erf. Het omlopende gekasseide looppad voor het paard is er nog. De achthoekige rosmolen is opgetrokken in rode en zwarte baksteen. De hoeken zijn gemarkeerd door bakstenen pilasters verbonden door strekse bogen. Rechthoekige deur en vensters met afgeronde bovenhoeken in de spaarvelden. Het metselwerk getuigt van vakmanschap. Recent werden de gevels nog gezandstraald en opgevoegd. Het oorspronkelijke rieten dak (type tentdak) werd later vervangen door een cementleien dak. Het gebouw telt vier ramen en twee deuren. Van het mechanisme is niets overgebleven.

De rosmolen bleef behouden, maar is nu losgerukt uit zijn historische context. De boerderij en het erf (molenaarshuis, de stallingen, het karrekot) werden in 2008 volledig gesloopt voor de bouw van een villa. De rosmolen is nu goed zichtbaar van op de openbare weg, maar zit ingeklemd tussen twee muren. Ook het fraaie hekwerk bij de ingang is verdwenen. Hierop was een dubbel windmolenmotief uitgebeeld, dat nog herinnerde aan de tijd dat de windmolen nog bestond.

Ook al is het erfgoedgeheel met de boerderij niet meer aanwezig, toch is bescherming als monument van deze laatste rosmolen van het Waasland erg gewenst.

Zie ook: Vrasene, Mosselbankmolen, Ter Biestmolen (onder verdwenen molens)

Lieven DENEWET, Rijkhard VAN GERVEN & Herman HOLEMANS

<p>Rosmolen ter Biest<br />Rosmolen Vaels</p>

Foto: Robert Van Ryckeghem

<p>Rosmolen ter Biest<br />Rosmolen Vaels</p>

De rosmolen op het vroegere erf. Foto: Kris Vandevorst, 01.10.2007

<p>Rosmolen ter Biest<br />Rosmolen Vaels</p>

Prentkaart. Links de rosmolen. Verzameling Ons Molenheem

Bijlagen

Het vroegere molenerf, de voormalige maalderij Vael, de rosmolen en het kapelletje van Onze-Lieve-Vrouw van zeven weeën (Anthony Demey, Agentschap Onroerend Erfgoed, 1981)

Voormalige maalderij Vael, bestaande uit twee complexen tegenover elkaar gelegen aan weerszijden van de gekasseide straat.

Rechts van nummer 24, bakstenen kapelletje van Onze-Lieve-Vrouw van zeven weeën, uit het tweede kwart van de 20ste eeuw naar ontwerp van bouwmeester Lippens (Sint-Gillis).

Nummer 32, voormalige mechanische maalderij, heden omgevormd tot woning. Verankerd bakstenen gebouw van drie traveeën en één bouwlaag onder zadeldak (Vlaamse pannen, nok loodrecht op straat) op de voorgevel 1861 gedateerd. Puntgevel aan de straatzijde met beluikte segmentboogvensters onder bakstenen druiplijst; versmalde centrale deur onder brede druiplijst. Centraal rondboogbovenvenster met bekronende oculus en flankerende segmentboogvensters. Jaartal in blauwe papensteen op de penanten. Zijgevels van acht traveeën waarvan drie laatste recent toegevoegd. Interieur met duidelijk onderscheidbare machinekamer, aanvankelijk met stoommachine, later met armgasmotor. Eertijds erachter gelegen molenberg met windmolen.

Nummer 53, semi-gesloten complex met omhaagd voorerf, schuin ingeplant woonhuis in het noordwesten, koetshuis in het noordoosten, ruime dwarsschuur in het zuiden en aanpalende lagere bergplaatsen, aan de straatzijde ingeplant in het zuidwesten; centraal zeshoekig gebouwtje voor rosmolen met gekasseide omloop.

Woonhuis van het dubbelhuistype, vijf traveeën en één bouwlaag onder mansardedak (pannen) met drie bakstenen puntvormige dakvensters. Bakstenen voorgevel met getoogde vensters daterend van circa 1900. Noordoostzijde van het erf met koetshuis. Bakstenen gebouw van drie smalle en drie brede tra-veeën onder zadeldak (Vlaamse pannen), uit de tweede helft van de 19de eeuw. Travee-indeling gemarkeerd door bakstenen pilasters met dito dekplaat verbonden door gebogen strekken; deuren met afgeronde bovenhoeken in de twee linker traveeën, venster met ijzeren roedeverdeling in derde travee. Open poorten in rechter travee.

Zuidzijde van het erf afgesloten door ruime dwarsschuur onder ver overkragend zadeldak; rechthoekige poorten. Haaks ertegen, lagere bergplaatsen met blinde bakstenen straatgevel.

Centraal op het erf, begroend bakstenen gebouwtje van voormalige rosmolen, daterend uit de tweede helft van de 19de eeuw. Omlopende gekasseide weg voor het paard. Gebouwtje op zeshoekige plattegrond onder tentdak (cementleien). Hoeken gemarkeerd door bakstenen pilasters verbonden door strekse bogen; rechthoekige deur en vensters met afgeronde bo-venhoeken in de spaarvelden.

Literatuur

Archieven
Rijksarchief Beveren, GOA 44/1 Oud archief van Vrasene - Sint-Gillis-Waas, nr. 443, kohier van de landen en hofsteden, molens en jaarlijkse pacht van tienden begonnen in 1783, 2e deel.

Gedrukte bronnen
Atlas der Buurtwegen van Vrasene, ca. 1844.

Werken
F. De Potter & J. Broeckaert, "Geschiedenis van de gemeenten der provincie Oost-Vlaandere, reeks III, dl. 4, Gent, 1881.
J. De Wilde, "De groei der Waassche dorpen: Vrasene", Annalen van de Koninklijke Oudheidkundige Kring van het Land van Waas, 52/1, 1941, p. 33-51.
Rijkhard Van Gerven, "De biestmolen van Vrasene", Het Land van Beveren, III, 1960, 4, p. 98-106.
Marc De Rudder, "Vrasene: Tot aandenken van het slopen van onzen Windmolen", in: Levende Molens, 26ste jg., 2004, maart, p. 29-31.
Herman Holemans, Oostvlaamse wind- en watermolens. Kadastergegevens 1835-1990. Deel 8. Gemeenten U-Z, Opwijk, Studiekring Ons Molenheem, 2008, p. 27.
A. Demey, Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie Oost-Vlaanderen, Arrondissement Sint-Niklaas, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 7N1 (B-L), Brussel - Gent, 1981.
Van Gerven, Rijkhard, "De biestmolen van Vrasene", Het Land van Beveren, III, 1960, 4, p. 98-106.

Mailberichten
Jo Bracke, Meerbeke, 12.11.2008.
Aimé Smeyers, Alsemberg, 06.08.2010.
John Verpaalen, Roosendaal, 27.12.2014, 28.02.2016.


Laatst bijgewerkt: dinsdag 16 augustus 2016
Stuur uw teksten over deze molen Stuur een (nieuwe) foto van deze molen  

 

De inhoud van deze pagina's is niet printbaar.

zoek in databasezoek op provincieStuur een e-mail over molen <?=$naam?>, <?=$plaats?>homevorige paginaNaar Verdwenen Molens